Gobiernu del Principau d'Asturies

Asturies, muncho más cerca

Tas en

Asturias.es Temes Cultura Retayos d'Asturies La Navidá
 

Retayos d'Asturies

La Navidá

La Nuechebona clásica n'Asturies, la del llar onde apocellaben los tueros de lleña y la ilesia onde se celebraba la tradicional misa del gallu, a veces con gaita y delles vegaes cantada, yera y sigue siendo en cierta midida, la de los pueblos. La creyencia dicía qu'en nueche tala fracasaben toles bruxeríes. En dalgunos sitios (Balmonte, Tinéu, Valle del Nalón, Llanes) entovía nesti sieglu qu’agora termina, arrincabénse trés pelos y tirábense al camín mentanto se recitaba una llarga lletanía que con variantes solía entamar asina: "Bruxes, diaños, a esconder, que nació'l Neñu en Belén..."

Les cenes asturianes de Nuechebona, yeren bien cencielles. La sopa de lleche d'almendra yera'l platu clásicu d'entrada, siguíu de besugu, merluza, chicharru o bacaláu, si hebo mar pa ello, sinon pescáu seco, y de postre... el casu ye que l'asturianu ye un pueblu mui llambión. El capítulu de dulces ye'l cuentu de nunca acabar: compota de peres, castañes y ablanes con miel (los turrones nun tán presentes hasta bien entráu’l sieglu), casadielles, escaldáu, compota de sidra y quesu d'almendra.

Depués de la cena salíase pa la misa'l gallu: la nieve, la ventisca y la lluvia nun yeren galga. En delles parroquies llevábase incluso un gallu pa cantar la Bona Nueva.

A fines d'añu salíen pelos pueblos los aguilanderos, que son grupos de mozos o moces que visitaben les cases cantando y pidiendo comida cola fin de celebrar dempués una folixa. Yeren tamién famoses les comparses de mozos solteros, que percorríen los pueblos mazcaraos de médicu, boticariu, galán, dama, maragatu, filadora, ciegu con lazarillo u osu. Había 2 clases de comparses: unes llevaben a cabu representaciones teatrales (Llaviana, Siero, Bimenes, L.lena) y otres nun realizaben dengún tipu de representación, anque sí recitaben coples y lletres satíriques y alusives a la Navidá, los Reis Magos, etc (Ibias, Allande, Salas, Quirós). Diben acompañaos polos guirrios, vexigueros o zamarrones, que son homes encapotaos con un capiellu de piel d'oveya, tou cubiertu de trapos, y que llevaben colgaes grandes tosquiles y cascabeles. Siempre porten un palu lllargu y fuerte col que dan grandes saltos y salven muries y tapies mientres asusten a los neños, plizquen a les muyeres y escuerren a los mozos que nun tán nel cortexu.

Agora que les fiestes yá nun tienen que ver col ciclu estacional, sinon con qu’heba moces y mozos nel pueblu pa calteneles, ún de los aguilandos que perdura nel tiempu, quiciabes como yera hai mil años, ye'l de San Xuan (Ponga).

Güei, ye bien distinto. Ciudaes y villes compiten por recibir la Navidá con derroche de llume y soníu. A les bombielles de colores súmense los altavoces pela cai glayando villancicos y les tiendes compiten por tener los escaparates engalanaos. Va yá más d'un mes que la tán anunciando los grandes almacenes, y la xente empieza a comprar el pixín a primeros de mes, que per estes feches hai grandes subes.

La llotería marca l'entamu. El día 22 d’avientu conviértese nel día de la salú... que tol mundu se desea a falta d'otra suerte. Los neños de San Ildefonso entren nes cases asturianes, y el suañu ye'l mesmu pa toos... un plizquín nun fai mal a naide. Les cases adórnense con árboles y belenes que nos falen de la globalización de los símbolos y l’amiestu de tradiciones.

La cena de Nuechebona sigue axuntando a les families na mesa, anque los menús suelen ser yá mui variaos, influyencia de les milenta recetes y combinaciones que s’ofrecen nestos díes peles revistes y la televisión, y que son ayenes a la tradición. Los meses con erre son bonos pal mariscu, y ésti ye ún de los pegollos fundamentales de les comíes de Navidá.

El mariscu y los pescaos tán siempre presentes nos chigres y nes cases. Les cetárees nun dan aguantu, faciendo nesti mes el so agostu. Tamién ye ésta la temporada por escelencia del oriciu, del que somos los mayores consumidores d'España. En Xixón l'oriciu ye'l rei, y tien un sitiu privilexáu nes sidreríes.

Abonden les comíes d’empresa, d'antiguos amigos... Ye'l momentu de recuperar a los collacios y parientes que tán fuera, de tomar sidrina y facer alcordanza del tiempu pasáu de la que fai un brinde pol nuevu.

La sidra xampanao, dulce y gasificao, ye'l cava asturiano, y consúmese más cada vegada, amás de ser un productu punteru na esportación, destináu a múltiples países que van dende Arabia Saudita a Iberoamérica.

Tamién cambiaron otros vezos. A los Reis Magos de tola vida, xúntense agora Santa Claus y Papa Nöel, qu'apurren los regalos na Nuechebona, lo que da a los neños más tiempu pa xugar y que ye un vezu bastante espardíu, ensin llegar a desbancar a les sos maxestaes Melchor, Gaspar y Baltasar. Nun hai pueblu ensin cabalgata: los Reis lleguen a tolos llaos en barcu, camellu, burru, carroza o xarré. Y tolos años aumenten les campañes de recoyida y repartu de xuguetes col enfotu de caltener la ilusión de toos y caún de los rapacinos, más alla del poder adquisitivu de los padres.

Una y bona acabaes les Navidaes, les Comadres y L'Antroxu van pesllar el ciclu de les fiestes d'Iviernu.